Wat doe jij aan de winterdip op je werk?

Heb je rond deze tijd van het jaar moeite om wakker te worden? En val je na werk direct op de bank in slaap? Niet zo gek: de winterdagen zijn korter, maar onze werkdagen blijven even lang. Dat kan onze biologische klok behoorlijk van streek maken
,,Normaal bruis ik van de energie, maar naarmate het later licht wordt en het vroeger donker wordt, raak ik steeds futlozer’’, zegt Marije Koelman, verkoopmedewerker bij een drogisterij en eigenaar van een coachingspraktijk voor mensen met ADD. ,,Ik heb ’s morgens echt moeite om eruit te komen. En ’s avonds na mijn werk heb ik weleens zin om tegelijk met de kinderen ook mijn bed in te duiken.’’

Onze biologische klok houdt geen rekening met onze werkgewoontes, weet Bert van der Horst, chronobioloog aan het Erasmus MC. ,,We hebben als mensen een interne biologische klok die ervoor zorgt dat onze lichaamsfuncties optimaal zijn afgestemd op het ritme van de dag en de nacht. Die klok bepaalt ook wanneer het voor ons lichaam tijd is om wakker te worden en weer te gaan slapen. Nu is het zo dat onze biologische klok van nature net wat achterloopt op de draaiing van de aarde.’’

Ons lichaam gebruikt het opkomen van de zon om de klok iedere dag opnieuw gelijk te zetten met de dag-nachtcyclus. ,,Er zitten lichtgevoelige cellen in onze ogen die reageren op ‘blauw’ daglicht. Blootstelling daaraan is het teken voor ons lichaam om de klok te resetten.’’ De biologische klok is daarmee van grote invloed op het functioneren van het lichaam. ,,Het beïnvloedt onze fysiologie en daarmee ons gedrag en onze stemming.’’

In de winter wordt het later licht dan ‘s zomers en staat onze lichaamsklok dus eigenlijk ook wat later afgesteld. We staan op voordat de zon opkomt en dus voordat onze biologische klok zegt dat ons lichaam er eigenlijk klaar voor is. Word je nog in het donker wakker geschud door de wekker en krijg je te weinig slaap, dan kan het gevolg een zogeheten sociale jetlag zijn: je bent moe, futloos en kan je maar moeilijk concentreren.
Ook schaapsherder Bennie Vaasen (49) voelt zich in de winter niet dezelfde. ,,Ik leef met het licht, dat hoort ook wel bij mijn baan. In de zomer sta ik soms al om half vijf ’s ochtends bij mijn kudde, geen enkel probleem, want de zon is ook op. Maar als de dagen korter worden, kom ik maar moeilijk op gang. Ik ben de hele dag moe, en bovendien enorm chagrijnig. En dan ben ik voor mijn gevoel eindelijk een beetje wakker, wordt het alweer donker.’’

De sociale jetlag is niet alleen vervelend, maar kan daarnaast de productiviteit op het werk negatief beïnvloeden, merkt winkelmanager Koelman. ,,Ik maak meer stomme foutjes. Dan vergeet ik een deur op slot te doen, of ik kom er thuis pas achter dat ik vergeten ben een belangrijk mailtje te versturen. Natuurlijk kan dat dan alsnog, maar best vervelend dat je dan weer iets voor je werk moet doen terwijl je al zo moe bent.’’
Een biologische klok hebben we allemaal, maar toch is niet iedereen vatbaar voor het korter worden van de dagen. Van der Horst: ,,Bij de een tikt de biologische klok sneller dan bij de ander. Daarom heb je ochtendmensen en avondmensen. Ook hangt het van meerdere factoren af hoeveel slaap je nodig hebt per nacht. Een ochtendmens die weinig uren slaap nodig heeft, zal niet zoveel last hebben van de winter.’’
Anders is dat als je een avondmens bent met een grote slaapbehoefte. ,,Dat zijn de mensen die in de winter maar moeilijk wakker kunnen worden en futloos zijn gedurende de dag.’’ Deze groep kan onder bepaalde omstandigheden een echte winterdepressie krijgen.
Uur later beginnen
De disbalans tussen onze werkdag en de uren dat het licht is in de winter, zou opgelost zijn als we een uur later zouden beginnen met werken. Zo zou iedereen uitgerust aan het werk kunnen. Een uurtje minder werken in de winter lijkt Koelman wel wat. ,,Voor mijn functie in de drogisterij is het helaas geen optie. Ik kan de winkel geen uur later open doen. Maar voor mijn coachingspraktijk deel ik mijn uren zelf in. Daar wil ik het wel proberen.’’
Chronobioloog Van der Horst is echter sceptisch over het veranderen van ons werkrooster in de winter. ,,Ik betwijfel of het economisch haalbaar is voor bedrijven om een uur van de werkdag te halen.’’ Bovendien zijn er andere, simpelere middelen om de sociale jetlag te verminderen, zegt hij. ,,Het maakt voor je lichaam niet uit of dat blauwe licht van de zon komt of van een kunstmatige bron. Met een daglichtlamp – die ook gebruikt wordt om winterdepressie tegen te gaan – bereik je hetzelfde effect.’’

Lees verder:  https://www.ad.nl/ad-werkt/de-hele-dag-moe-en-enorm-chagrijnig-wat-doen-we-aan-de-winterdip-op-het-werk~a0f5965e/

Bron: AD.nl
Foto: Pixabay.com