Cruisewereld kiest voor Nederland om personeel te trainen

Cruiseschepen worden groter en groter en de opleidingen voor officieren op de megaschepen intensiever. Steeds meer personeel leert het teamwerk in Nederlandse simulatiecentra. Meekijken in de ‘full mission bridge simulator’.

Veiligheid staat voor het personeel aan boord van megaschepen voorop. In Almere en Barendrecht leren ze in simulatietrainingen goed met elkaar samenwerken op de brug.

‘Starboard engine lever, minus 3’, klinkt het in de grote, donkere simulatieruimte. Even later volgen nog enkele, voor leken lastig te doorgronden commando’s: ‘Full on the thruster’ en ‘Stop the bow’. Drie officieren, alle rond de 25 jaar, zijn bezig een groot cruiseschip virtueel de haven van Miami binnen te varen en af te meren aan de kade. De vensters bieden breed zicht op de gesimuleerde haven van Miami.

De commando’s zijn kort en de concentratie is hoog. Verder is het stil. De oefening vergt foutloos teamwork tussen de drie – een Britse, een Italiaan en een Griek. De druk is groot: cursisten die hun certificaat niet halen, kunnen hun werk mogelijk niet hervatten.

De ‘full mission bridge simulator’, een werkelijkheidsgetrouwe replica van de brug op een groot cruiseschip, staat bij CSmart Academy (Center for Simulator Maritime Training). Dit trainingscentrum van Carnival Corporation, ’s werelds grootste cruisemaatschappij, is niet in Miami of een ander exotisch oord gevestigd, maar in Almere, te midden van pas aangelegde duinen en met uitzicht op het IJmeer. Geen wereldzee, maar in ieder geval water.

Carnival, met merken als Holland America Line, Aida en Costa Cruises, traint al zijn officieren in Almere. CSmart is een van de grootste simulatiecentra ter wereld, compleet met een eigen hotel met 176 bedden. Totale investering: €75 mln. ‘Hier komen jaarlijks ongeveer 7500 cursisten’, zegt Bill Truelove, een voormalig commandant van de Canadese marine, die CSmart sinds een half jaar leidt.

Nederland aantrekkelijk
CSmart staat niet op zichzelf. Veruit de meerderheid van de officieren in de internationale cruisevaart volgt zijn simulatietrainingen in Nederland. De gunstige ligging en luchthaven Schiphol als internationale hub maakt Nederland aantrekkelijk voor cruiserederijen.

Zo kwam er vorig jaar in Nederland nog een groot centrum bij. Ondernemer Marcel Kind startte in Barendrecht, net onder de rook van Rotterdam, trainingscentrum Simwave. ‘We zijn het grootste onafhankelijke simulatiecentrum in de wereld’, claimt hij. Onafhankelijk wil zeggen, niet verbonden aan een rederij.

Kind heeft een contract in de wacht gesleept met Royal Caribbean, de op een na grootste cruiserederij. Bij de receptie van Simwave staat een schaalmodel van een van Royal Caribbeans schepen, de Ovation of the Seas: een megahotel en pretpark ineen voor 4900 passagiers. Andere klanten zijn Norwegian Cruise Line, Genting Cruise Lines en Disney Cruises.

Vraag naar trainingen neemt toe
De vraag naar professionele simulatietrainingen neemt in de internationale cruisevaart steeds meer toe. ‘De nadruk is sterk op realistische trainingen komen te liggen’, constateert Joep Bonten, projectmanager simulatoren bij STC Group, dat onderwijs verzorgt voor de scheepvaart.

Groot, groter grootst
In de afgelopen dertig jaar zijn de cruiseschepen aanmerkelijk groter geworden. In de lengte, de breedte en in het aantal passagiers dat vervoerd kan worden. Uit de publicatie Giants of the Sea: the Ships that Tranformed Modern Cruising valt op te maken dat de grootste cruiseschepen eind jaren 80 een lengte van rond de 268 meter hadden en een breedte van iets meer dan 30 meter. Op die schepen konden ruim 2700 passagiers zich vermaken.

Tegenwoordig hebben de megaschepen een lengte van iets meer dan 360 meter en een breedte van 60 meter. De allergrootste kunnen ruim 6600 passagiers vervoeren. Tot die klasse behoren een aantal schepen van Royal Caribbean, zoals de Symphony of the Seas en de Harmony of the Seas. De Aida Nova, van rederij Carnival, heeft 20 scheepsdekken.
In de cruisevaart zijn steeds grotere schepen de trend. Schepen van 360 meter zijn geen uitzondering meer, waardoor de manoeuvreerruimte in havens beperkter is geworden. En cruiseschepen doen op hun routes veel havens aan. Ook de toenemende rol van technologie vergt meer training.

Bovendien is het risico op reputatieschade enorm als er iets met een schip gebeurt; het gaat immers om duizenden opvarenden. Het grootste cruiseschip kan 2175 personeelsleden en ruim 6700 passagiers meenemen – het inwonertal van een dorp als Doorn.

Menselijke factor bij ongevallen
De cruisevaart vergroot daarom de focus op veiligheid en wil de ‘menselijke factor’ bij ongevallen verkleinen. Hoewel het aantal scheepsongevallen wereldwijd afneemt, is volgens scheepvaartpublicatie Marine Insight ruim 90% van de incidenten te wijten aan menselijke fouten.

Dat heeft geleid tot strengere internationale maritieme regels, waaronder aanpassing van de eisen waaraan zeevarenden moeten voldoen. ‘Die regels stellen tegenwoordig het zogeheten resource management verplicht. Niet alleen voor mensen op de brug maar ook voor werktuigkundigen in de machinekamer’, licht Bonten toe. ‘Dat is afgekeken van de luchtvaart.’ Simulatoren zijn daarvoor een ideaal middel.

De trainingen zijn vooral gericht op hoe er wordt samengewerkt. ‘Ongelukken zijn vaak terug te voeren op gebrekkige communicatie op de brug of in de machinekamer’, zegt Simicon Costin (37), een ‘staff captain’ (tweede man) op een cruiseschip, die bij Simwave twee leiderschapscursussen volgt.

Door het Noordzeekanaal
In een van de brugsimulatoren van Simwave moeten officieren uit Kroatië, Uruguay, Venezuela en de Filippijnen een cruiseschip veilig door het Noordzeekanaal navigeren, richting Noordzee. Een jonge vrouwelijke officier doet de navigatie. Een lastige klus, want de stroming langs de kust is sterk.

‘Ze is nog onzeker’, zegt instructeur Machiel van Kampen. In de ‘debriefing’ wordt het gehele team beoordeeld. Hoe is de groepsdynamiek? De kapitein heeft kritiek op de navigator. Op rustige toon, maar daarom niet minder effectief. ‘Sommige van je commando’s waren niet duidelijk.’

De nadruk op communicatie tussen teamleden op een brug of machinekamer is in de visie van Bill Truelove van CSmart van groot belang. ‘De teamleden zijn vaak van een verschillende culturele achtergrond, waardoor ook de manier van communiceren anders kan zijn.’

‘Daarom zitten de officieren in trainingen door elkaar wat nationaliteit en rang betreft’, zegt Truelove in zijn kantoor. Voor de veiligheid is het cruciaal dat het team als geheel goed communiceert. ‘In de scheepvaart was de top-downbenadering gebruikelijk. Dat moest veranderen. De kapitein heeft niet alle wijsheid in pacht.’

Dat betekent volgens de voormalige marineofficier dat ieder lid van het team moet weten wat de ander doet. ‘Als er van het originele vaarplan wordt afgeweken, dan moet dat goed worden onderbouwd. Als iemand dat niet begrijpt, moet hij dat aangeven.’

Elkaar corrigeren
Gevolg van deze benadering is dat lagere officieren de kapitein moeten kunnen corrigeren. Daar moet de kapitein dan voor openstaan. Die houding vergt oefening. Truelove: ‘Daarom moet er een klimaat worden gecreëerd waarin elkaar bevragen en waar nodig elkaar corrigeren normaal is.’

Onder druk wordt pas goed zichtbaar of een team echt goed samenwerkt. Instructeur Van Kampen: ‘We kunnen daarom allerlei noodsituaties nabootsen: zware storm, aanvaringen of het uitvallen van het stuurgerei.’

Afwijkende gebeurtenissen zoals storingen in de stroomtoevoer nabootsen kan ook in een machinekamer. Marcel Kind laat de nagebouwde machinekamer bij Simwave zien. Die is twee verdiepingen groot; schakelkasten domineren de ruimte, de enorme motoren staan op de wanden afgebeeld. Het oorverdovende geluid van de motoren klinkt uit de luidsprekers, waardoor het realiteitsgehalte stijgt.

Autonoom varen
De snelle technologische veranderingen – digitalisering, kunstmatige intelligentie, autonoom varen – zullen volgens Bonten van STC grote invloed hebben op zeevarenden en op hoe er getraind moet worden.

‘Het aantal bemanningsleden zal verder dalen. Ik denk dat zeevarenden steeds minder de systemen gaan bedienen en steeds meer operators worden, zoals in de procesindustrie’, is zijn analyse. ‘Trainingen zullen focussen op afwijkingen in de systemen. Controleren of de automatisering doet wat het moet doen.’

Het anticiperen op nieuwe technologie is een van de uitdagingen van Truelove van CSmart Academy. ‘Ik heb de antwoorden nog niet. Maar we willen de beste technologie in huis hebben.’ Een ding weet hij wel zeker: ‘CSmart zal er als instituut nog zijn in 2030.’

Tekst: FD.nl
Foto: Pixabay